YİYECEK – İÇECEK HİZMETLERİ
Yiyecek ve içecek hizmetleri olan otel, restoran, kafeterya, bar, pastane, toplu beslenme kurumları, vb. yerlerde hijyen ve sanitasyon kurallarına uygun olarak yiyecek ve içeceklerin servise hazır hale getirilip müşteriye sunulduğu hizmet alanıdır.
Turizm sektöründeki gelişmelerin yanı sıra, toplumdaki sosyo-kültürel ve ekonomik değişimler; insanların birçoğunun ev dışında hazırlanmış yiyeceklerle beslenmelerine ve yiyecek içecek hizmetleri alanının hızla gelişmesine sebep olmuştur.
Yiyecek içecek hizmetlerinin sunulduğu yerlerde besinlerin hazırlanması ve servisinde görevli olan personelin mutfak hijyeni konusunda eğitimli ve bilgili olması hem hizmet verilen yerin kalitesi ve sürekliliği hem de tüketici sağlığının korunması açısından çok önemlidir. Küçük bir ihmal yüzlerce insanın sağlığını bozarak besin zehirlenmelerine yol açabilmektedir.
Ülkemizde yiyecek içecek hizmetleri alanında faaliyet gösteren pek çok işletme vardır. Kamu ve özel sektörde çalışanlara yemek servisi yapılan mutfakların yanı sıra çeşitli fabrikalar, işyerleri, restoranlar, oteller, barlar, fastfood tüketimi yapılan yerler vb. bunların içinde yer alır.
Yiyecek içecek hizmetleri hızlı bir gelişim ve değişim göstererek dünyada ve ülkemizde önemli bir istihdam alanı hâline gelmiştir.
Bu alanda; rekabet koşullarına ayak uydurabilmek için sektörün istediği yeterlikleri kazanmış, dünya standartlarında hizmet verecek kaliteli insan gücüne ihtiyaç duyulmaktadır.
ALANIN ALTINDA YER ALAN MESLEKLER
  • Aşçılık
  • Pastacılık
  • Servis elemanlığı(Garson)
  • Barmenlik/Barmaid
  • Hostluk/Hosteslik
Bu meslek elemanlarının dışında Sos Aşçısı, Sıcak Yemek Aşçısı, Soğuk Yemek Aşçısı, Kahvaltı Aşçısı Baklavacı, Börekçi, Pizzacı, Muhallebici, Yufkacı, Hamurkar Kasap, Barlar Şe?,Bar Kaptanı, Şarap Servis Elemanı, Tranşör, Kahveci Güzeli, Komi, Bulaşıkçı gibi meslekler bulunmaktadır. Host/Hosteslik meslek dalında da Uçak Hostesi, Yer Hizmetleri Hostesi, Tren Hostesi, Otobüs Hostesi, Fuar/Kongre Hostesi meslekleri yer almaktadır.
MUTFAK ELEMANI (AŞÇI) Mutfak araç, gereç ve ekipmanlarını kullanarak hijyen ve sanitasyon kurallarına uygun bir şekilde yiyecek ve içecekleri servise hazır hale getiren nitelikli meslek elemanıdır.
PASTACI Pastane mutfağı araç, gereç ve ekipmanlarını kullanarak hijyen ve sanitasyon kurallarına uygun pastane ürünlerini hazırlayan, süsleyen ve servise hazır hale getiren nitelikli meslek elemanıdır.
SERVİS ELEMANI (GARSON) Yiyecek ve içecek hizmetlerinin verildiği yerlerde servis ön hazırlıkları, sipariş alma, yiyecek ve içeceklerin servisi, hesabın takdimi ve tahsili işlerini yapan nitelikli meslek elemanıdır.
BARMEN Barda ön hazırlıkları, içecek hazırlama ve servisi, hesabın takdimi ve tahsili işlerini
yapan nitelikli meslek elemanıdır.
HOST/HOSTES Fuar/kongre, otobüs/tren, havayollarında seyahat öncesi, sonrası ve seyahat sırasındaki yolcu/müşteri hizmetlerini ve servis hizmetlerini yapan nitelikli meslek elemanıdır.
MESLEK ELEMANLARINDA ARANAN ÖZELLİKLER
Aşçı olmak isteyenlerin; yiyecek-içeceklerle ilgili konulara ilgi duyan, bedence güçlü ve sağlıklı, tat ve koku alma duyumları gelişmiş, temiz, titiz, dikkatli, sorumluluk sahibi, eli çabuk, hızlı hareket edebilen, bir işi planlama ve uygulama yeteneğine sahip, iş güvenliğine dikkat eden, bulaşıcı hastalığı olmayan, mesleki eğitim almış olması gereklidir.
Pastacı olmak isteyenlerin; bedence güçlü ve sağlıklı, tat ve koku alma duyumları gelişmiş, temiz, titiz, dikkatli, sorumluluk sahibi, el ve parmak becerisine sahip, estetik görüşü olan ve yeni ürünler geliştirebilen, iş güvenliğine dikkat eden, bulaşıcı hastalığı olmayan, mesleki eğitim almış olması gereklidir
Servis elemanı olmak isteyenlerin; uzun süre ayakta çalışabilecek kadar bedence sağlam ve dayanıklı, iş disiplinine sahip, mesleği ile ilgili etik ilkelere bağlı, güler yüzlü, saygılı, kibar, dışa dönük, insanlarla iyi iletişim kurabilen, insanların istek ve duygularını anlayabilen, ikna etme yeteneğine sahip, sabırlı, görgü ve protokol kurallarını bilen, etkili ve güzel konuşan, dikkatli, temiz, titiz, düzenli, mesleki eğitim almış olması gereklidir.
Barmen olmak isteyenlerin; İş disiplinine sahip, uzun süre ayakta çalışabilecek kadar bedence sağlam ve dayanıklı, ellerini çabuk ve ustalıkla kullanabilen, mesleği ile ilgili etik ilkelere bağlı, güler yüzlü, saygılı, kibar, sabırlı, sır tutan, insanlarla iyi iletişim kurabilen, etkili ve güzel konuşan, insan psikolojisinden anlayan, dikkatli, temiz, titiz, düzenli, mesleki eğitim almış olması gereklidir.
Host/hostes olmak isteyenlerin; hosteslikle ilgili konulara ilgi duyan, fiziksel ve psikolojik yönden sağlıklı, güçlü, dayanıklı, düzgün bir fiziksel yapı ve istenen boy ve kiloya sahip olan, temiz, titiz, dikkatli, sorumluluk sahibi, güler yüzlü ve düzgün diksiyonu olan, pratik, zeki, sabırlı ve yüksek ikna kabiliyeti olan, iş güvenliğine dikkat eden, insanlarla kolay iletişim kuran, mesleki eğitim almış olması gereklidir.
ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI
AŞÇILAR: Mutfaklarda görev yapar. Çalışma ortamı sıcak ve nemlidir. İş genel olarak ayakta yapılır. İş başında mesleklerinin gerektirdiği özel kıyafetleri giyerler. Meslek elemanları işverenle, aşçıbaşı, aşçı yardımcıları, komi ve garsonlarla iletişimde bulunurlar. İş genellikle gündüz yapılır. Ancak mönünün hazırlanması, gerekli planlamanın yapılması ve ön hazırlıklar gece çalışmayı gerektirebilir. Turizm bölgeleri için mevsimlik çalışma söz konusu olabilir.
Aşçılar;
  • Konaklama işletmelerinin yiyecek içecek ünitelerinde,
  • Pastanelerde,
  • Özel ve kamu kuruluşlarının (hastane, okul, işyeri, fabrika, ordu vb.)mutfaklarında,
  • Kafeterya, bar ve restoranlarda,
  • Yemek fabrikalarında,
  • Ulaşım araçlarının yiyecek içecek ünitelerinde vb. yerlerde çalışabilirler.
PASTACILAR: Pastane mutfaklarında görev yapar. Çalışma ortamı sıcak ve
nemlidir. İş genel olarak ayakta yapılır. İş başında mesleklerinin gerektirdiği özel kıyafetler
giyerler. Meslek elemanları işverenle, pastacı yardımcıları ile pastacı çırakları ve garsonlarla
iletişimde bulunur. İş genellikle gündüz yapılır.
Pastacılar;
  • Konaklama işletmelerinin yiyecek içecek ünitelerinde,
  • Pastanelerde,
  • Unlu mamül üreten fırınlarda,
  • Kafeterya ve restoranlarda çalışırlar.
SERVİS ELEMANLARI: Yiyecek içecek servisi yapılan mekanlarda görev yapar.
Çalışma ortamı temiz, düzenli, zaman zaman kalabalık ve gürültülüdür. İş ayakta yapılır. İş başında mesleklerinin gerektirdiği özel kıyafetleri giyerler. Meslek elemanları; işverenle, restoran müdürü, restoran şe?, aşçıbaşı, pastacı, aşçı ve pastacı yardımcıları, komiler ve temizlik elemanları ile iletişimde bulunurlar. Çalışma zamanı genellikle vardiya usulü olup, haftanın bir günü izinlidirler. Turizm bölgeleri için mevsimlik çalışma söz konusu olabilir.
Çalışma esnasında dikkatli olmadıkları takdirde yanma, kayma, düşme, kesilme gibi kazalarla karşılaşabilirler.
Servis elemanları;
  • Konaklama işletmelerinin yiyecek içecek ünitelerinde,
  • Pastanelerde,
  • Kurum mutfaklarında,
  • Kafeterya, bar ve restoranlarda,
  • Ulaşım araçlarının yiyecek içecek ünitelerinde,
  • Eğlence yerlerinde(diskotek, gece kulüpleri vb.) çalışabilirler.
BARMEN/BARMAİD: İçecek servisinin yapıldığı açık ve kapalı mekanlarda görev
yaparlar. Çalışma ortamı temiz, düzenli, zaman zaman kalabalık ve gürültülüdür. İş ayakta
yapılır. İş başında mesleklerinin gerektirdiği özel kıyafetleri giyerler. Görevi sırasında
müşterilerle oldukça yoğun iletişim hâlindedirler. Meslek elemanları işverenle, barlar şe?,bar
kaptanı, bar garsonları ile iletişimde bulunurlar. Çalışma saatleri gecenin geç saatlerine kadar
uzayabilir. Turizm bölgeleri için mevsimlik çalışma söz konusu olabilir. Barmenlik yeni
insanlar tanıma olanağı sağlayan bir meslektir.
Barmenler ;
  • Barlarda,
  • Konaklama işletmeleri ve restoranlarında,
  • Eğlence yerlerinde(diskotek, gazino, gece kulüpleri vb.) çalışabilirler.
HOST/HOSTESLER: Fuarlar, kongreler, uçaklar, trenler ve otobüslerde görev yapar. Çalışma ortamı yolculuk halinde, çoğunlukla ayakta, kapalı ortamda, dar ve hareket halindeki araçlarda ve uçaklarda basınç altındadır. İş başında mesleklerinin gerektirdiği özel kıyafetleri giyerler. Meslek elemanları işverenle, ast/üst personelle, yolcu/müşterilerle iletişimde bulunurlar. Çalışma saatleri düzensizdir(gece-gündüz). Özel günlerde yoğun çalışma söz konusu olabilir.
Çalışma esnasında ülkeler arasındaki saat farkından dolayı uyum bozukluğu, işitme kaybı, psikolojik sıkıntılar, uyku bozukluğu, unutkanlık; fiziksel şartlardan dolayı da varis, boyun ve bel fıtığı, İşitme kaybı, göz bozuklukları görülebilir.
Host/Hostesler;
  • Resmi-özel havayolları ve yabancı havayollarında,
  • Tüm otobüs şirketleri ve demir yollarında,
  • Fuarlar, sergiler, oteller, mağazalar, açık hava mekanlarında, büro hizmetleri
ortamında çalışabilirler.
İŞ BULMA İMKÂNLARI
Yiyecek ve içecek hizmetleri alanından mezun olanlar, her türlü konaklama ve seyahat işletmelerinde dalları ile ilgili departmanlar da çalışabilirler.
Ayrıca fuar/kongre, otobüs/tren, havayollarında ilgili departmanlarında çalışabilirler. Ayrıca mutfağı, pastaneleri olan işletmeler ile her türlü hizmet sektöründe görev alabilirler.